تعداد کشته شدگان سوانح رانندگی در ایران رقمی غیر قابل تصور بوده و متاسفانه ایران از لحاظ آمار قربانیان تصادفات رانندگی جزو پرتلفاتترین کشورهای دنیا محسوب میشود.
تعداد بسیار زیادی از سوانح در هر سال طی نوروز، موج اول و موج آخر سفرهای تابستانی اتفاق میافتد. با این حال به طور متوسط باید گفت روزانه ۷۶ نفر ایرانی جان خود را از دست میدهند. بخشی از این اتفاق بر گردن مجریان قانون و خودروسازان و قسمتی دیگر بر گردن خود مردم است. متاسفانه با وجود هشدارهای فراوان پلیس، کشی گوشش بدهکار نبوده و همچنان شاهد رفتارهای پرخطر در جادهها و حتی خیابانهای شهر از قبیل انحراف به چپ و تجاوز از سرعت مجاز هستیم.
هرگز فراموش نکنید عدم توجه به قوانین راهنمایی رانندگی، از دو سمت آسیبزا است. نخست این که جان خودتان را به خطر انداخته و در صورت همراه بودن با اعضای خانواده، آنها را به کام مرگ میکشانید. در آن سو به وسیله بیاحتیاطی، با جان افرادی که قانون را رعایت میکنند، بازی خواهید کرد. به وسیله انحراف به چپ، با رانندهای که به شکلی ایمن در حال رانندگی است شاخ به شاخ شده و دو خانواده را به کام مرگ خواهید کشاند.
متاسفانه رفتار ناصحیح رانندگان کامیون در این بین بیشتر آزاردهنده است. آنها به وسیله شاخ به شاخ شدن با یک اتومبیل معمولی، مخصوصا خودرویی ساخت کارخانههای داخلی، هرگز گزندی نخواهند دید، اما حتی اثری از جنازه کشته شدگان باقی نمیگذارند. در نتیجه برای حفظ سلامتی نه تنها باید خود از انجام رفتارهای پرخطر برای کمک به کاهش تعداد کشته شدگان سوانح رانندگی پرهیز کنیم، بلکه باید حواسمان به رفتارهای هنجارشکنانه دیگران نیز باشد.
تعداد کشته شدگان سوانح رانندگی در سال گذشته
بر اساس اعلام جانشین فرمانده کل ناجا در سال ۱۳۹۷ نزدیک به ۲۸ هزار کشته در تصادفات رانندگی داشتیم! با یک تقسیم ساده مشخص میشود به طور متوسط روزانه ۷۶ ایرانی جان خود را به خاطر تصادفهای جادهای از دست میدهند! آمار تعداد کشته شدگان سوانح رانندگی حقیقتا وحشتناک و قابل تامل است.
اگرچه به گفته جانشین فرمانده ناجا تلاش بر این است که رقم ذکر شده به صفر برسد و هیچ هموطنی جان خود را از دست ندهد، اما متاسفانه هیچ کار خاصی در این رابطه صورت نمیگیرد. نخست باید به عدم فرهنگسازی درباره رانندگی صحیح اشاره کنیم که متاسفانه در رسانههای مختلف مخصوصا رادیو و تلویزیون جایی ندارند. از آن مهمتر به عدم توقف تولید خودروهای بیکیفیت، مخصوصا پراید به عنوان تابوت مرگ، باید اشاره کرد که برخی از آن به عنوان اصلیترین دلیل بالا بودن تعداد کشته شدگان سوانح رانندگی یاد میکنند.
با توجه به بالا رفتن قیمت خودروها، امروز افراد و خانوادههای زیادی تنها قادر به خرید خودروهای بدون کیفیت ساخت داخل هستند. در حال حاضر برای خرید یک دستگاه پراید باید ۵۳ میلیون تومان پرداخت کرد. حتی با افزایش مبلغ به حدود ۱۰۰ میلیون تومان نیز همچنان محدود به خرید یکی از خودروهای بیکیفیت و غیر ایمن ساخت داخل خواهید بود. این موضوع به افزایش تعداد کشته شدگان سوانح رانندگی دامن میزند.
کیفیت و نوع جادهها تاثیر بسیار بسیار زیاد، اغلب بیشتر از کیفیت خودروها، روی سوانح رانندگی دارند. به عنوان نمونه نزدیک به ۹۰ درصد جادههای ایران دو بانده است. در نتیجه با کوچکترین انحراف فاجعه رخ خواهد داد. در تصادفهای شاخ به شاخ احتمال مرگ به شدت افزایش پیدا میکند. بر اساس گفتههای پلیس راهنمایی و رانندگی جمهوری اسلامی ایران، بیکیفیت بودن خودروها، رانندگی در وضعیت خوابآلود و خستگی و داشتن سرعتی بالاتر از حد مجاز از جمله مهمترین دلایل بالا بودن تعداد کشته شدگان سوانح رانندگی در کشورمان به شمار میروند.
مقایسه آمار تعداد کشته شدگان سوانح رانندگی سال ۹۷ در مقایسه با سال ۹۶ از افزایشی باورنکردنی و وحشتناک خبر میدهد. طبق آمار، طی سال ۱۳۹۶ بالغ بر ۱۶ هزار نفر جانشان را در حوادث رانندگی از دست دادند. این رقم در مقایسه با آمار یک سال قبل از آن نزدیک به ۱٫۷ درصد افزایش به خود دیده بود. این آمارها نشان میدهند تعداد کشته شدگان سوانح رانندگی سال به سال در حال افزایش بوده و برخلاف ادعا، سازندگان خودرو ارزشی برای جان هموطنانمان قائل نیستند.
آمارگیری بسیار دقیق در سال ۱۳۹۶ درباره سوانح رانندگی
بررسی آمارها در سال ۱۳۹۶ نشان داد بیشترین تعداد کشته شدگان مربوط به تابستان بوده است. به عنوان نمونه در این سال، پرتلفاتترین روزهای سال ۲۳ شهریور، ۹ تیر و ۱۶ تیر ماه بود که طی آنها به ترتیب ۸۱ نفر، ۷۹ نفر و ۷۶ نفر از ایرانیان به آسمان پر کشیدند.
نزدیک به ۶۶٫۴ درصد تلفات حوادث رانندگی به تصادفات جادهای و بین شهری تعلق دارد. ۲۷ درصد بقیه داخل شهرها رخ داده و ۶٫۴ درصد مربوط به جادههای خاکی و روستایی است. در سال ۱۳۹۶ آمارگیری دقیقی صورت گرفت و طی آن استانهای دارای بیشترین میزان تلفات و تعداد کشته شدگان سوانح رانندگی مشخص شد. استانهای فارس، تهران، خراسان رضوی بیشترین آمار را داشتند. کمترین میزان تلفات به استانهای ایلام، اردبیل و کهگیلویه و بویر احمد مربوط میشود.
یک آمار قابل تامل دیگر درباره تعداد کشته شدگان سوانح رانندگی این است که نزدیک به سه چهارم (۷۸ درصد) آنها مرد و مابقی زن بودهاند. اما کدام نوع از تصادفات بیشترین آمار تلفات ناشی از سوانح رانندگی را به خود اختصاصی داده است؟ ۴۵ درصد کشته شدهها به خاطر تصادف دو خودروی سواری با یکدیگر بوده است. ۲۰٫۸ درصد به خاطر برخورد وسیله نقلیه با عابر پیاده و ۲۴٫۷ درصد به دلیل واژگون شدن اتومبیل رخ داد.
از بین افراد کشته شده ۴۲٫۹ درصد از خودروی سواری، ۲۳٫۸ درصد از موتورسیکلت، ۶٫۲ درصد از وانت بار، ۳ درصد از کامیون و تریلی و ۱٫۱ درصد از اتوبوس و مینی بوس استفاده میکردند. متاسفانه بالغ بر ۲۰ درصد افراد عابرپیاده کاملا بیگناه بودند.
همانطور که انتظار داشتیم، بیشترین علت مرگ به برخورد ضربه به سر مربوط میشود؛ ۴۶ درصد از تلفات به خاطر برخورد ضربه به سر رخ داده است. ۲۶٫۴ درصد به دلیل داشتن شکستگیهای متعدد جانشان را از دست دادند. خونریزی علت مرگ ۸ درصد افراد درگیر در تصادفات رانندگی بوده است. ۱۴ درصد به خاطر داشتن دلایل اشتراکی، یعنی چند مورد از موارد بالا به همراه دلایلی دیگر، به کام مرگ کشیده شدند. سوختگی ناشی از تصادفات علت مرگ ۸ درصد دیگر اعلام شد. ۳ درصد نیز به خاطر نبود اکسیژن با خفگی رو به رو شدند.
گفتنی است نزدیک به نیمی از افراد در محل تصادف و درجا جان به جان آفرین تسلیم کردند. ۵۱ درصد در محل حادثه، ۶٫۲ درصد حین انتقال به مراکز درمانی و ۴۱٫۶ درصد داخل بیمارستان یا دیگر مراکز درمانی جانشان را در سال ۱۳۹۶ از دست دادند. برای انتقال حدود ۹۰ درصد مجروحین از آمبولانس استفاده شده بود. ۶٫۵ درصد با استفاده از خودروهای سواری عادی و ۴ درصد از طریق خودروی پلیس به محلهای درمان رسانده شدند.
نکته اینجاست که به خاطر عادی بودن آمار بالای تعداد کشته شدگان سوانح رانندگی به طور پیوسته اخبار مربوط به آنها منتشر نشده و قضیه زمانی رسانهای میشود که تعداد زیادی همچون چند ده نفر طی یک سانحه به کام مرگ کشیده شده باشند. تصویر زیر نحوه تغییر تعداد کشته شدگان سوانح رانندگی در ایران را نشان میدهد. از سال ۱۳۸۴ تاکنون به طور کلی با کاهش در این آمار رو به رو بودیم، اما در سال ۱۳۹۷ وضعیت به یکباره تغییر کرد. گفتنی است در سال ۱۳۹۶ نیز افزایشی نسبی در مقایسه با آمار یک سال قبلتر داشتیم.
نکته اینجاست که وقتی طی یک سال برابر ۱۶ هزار نفر یا ۲۸ هزار نفر کشته به خاطر سوانح رانندگی داشتهایم، قطعا چند ده برابر آن زخمی و حادثه دیده بر جای مانده است. از این بین، تعداد قابل توجهی دچار صدمات شدیدی از قبل قطع نخاع یا از دست دادن عضو شده و متاسفانه هر روز آرزوی مرگ میکنند. با توجه به موضوع از این دیدگاه، بیشتر به فاجعهآمیز بودن وضعیت سوانح رانندگی در کشورمان پی خواهیم برد. به عنوان نمونه در سال ۱۳۹۶ نزدیک به ۳۳۵ هزار نفر زخمی بر جای ماند!
متاسفانه ایران از نظر تعداد کشته شدگان سوانح رانندگی وضعیت بسیار بدی داشته و در فهرست جهانی، در قعر جدول قرار میگیرد. بانک جهانی، این نرخ را بر اساس تعداد کشته از هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت میسنجد. با چنین روش آمارگیری به طور متوسط از هر ۱۰۰ هزار نفر ایرانی ۲۸ نفر در سال جانشان را به خاطر تصادفات رانندگی از دست میدهند. بهترین رتبه با داشتن ۳ نفر کشته در هر ۱۰۰ هزار نفر از جمعیت به کشور انگلستان تعلق دارد.
به عنوان نمونه، نگاهی به وضعیت آمار تلفات سوانح رانندگی در کشور پیشرفتهای همچون آلمان که جمعیتی تقریبا برابر با ایران دارد، میاندازیم. بر اساس اعلام اداره فدرال امور جادهای در کشور آلمان، از زمان تاسیس این اداره تا امروز (۷۰ سال از سال ۱۹۵۱) کمترین تعداد تلفات سوانح رانندگی به سال ۲۰۱۹ تعلق داشته است. این رقم با ۶ درصد کاهش در مقایسه با آمار سال ۲۰۱۸ به حدود ۳ هزار نفر رسید. یکی دیگر از پیشرفتها در این زمینه بر اساس اعلام اداره فدرال امور جادهای در کشور آلمان کاهش تلفات کودکان بوده است.
